Từ tô bún bò lúc sáu giờ sáng tới chén chè hạt sen buổi tối, đây là lịch trình ăn uống một ngày ở Huế dành cho người lần đầu đặt chân tới.
Huế là thành phố nhỏ. Bạn có thể đi hết những điểm chính trong hai ngày. Nhưng ăn cho hết Huế thì cần lâu hơn nhiều, và cách hiệu quả nhất là chia theo khung giờ, vì mỗi món ở đây có một giờ riêng của nó.
Đây là lịch trình một ngày mà Út Huế vẫn gợi ý cho bạn bè phương xa lần đầu ghé.
6h00 – Bún bò, và chỉ bún bò
Bữa sáng ở Huế bắt đầu sớm. Các quán bún bò mở từ khoảng năm giờ rưỡi và nhiều quán hết hàng trước chín giờ. Tô bún ở đây khác với bún bò bạn quen ăn ở nơi khác: nước dùng trong hơn, đậm mùi sả và mắm ruốc, sợi bún to tròn, kèm miếng giò heo, lát chả cua và huyết.
Điều nên biết: người Huế ăn cay thật. Nếu bạn không quen, hãy nói trước với chủ quán. Và đừng vắt chanh vội, hãy húp một thìa nước dùng nguyên bản trước đã.
Nếu không ăn được cay
Bạn có thể chọn bún hến hoặc bánh canh cá lóc, cũng là những món sáng phổ biến và nhẹ nhàng hơn.
9h00 – Cà phê và một vòng chậm
Sau tô bún, người Huế thường ghé quán cà phê. Không phải để làm việc, mà để ngồi. Cà phê ở Huế hay được pha đậm, uống với đá, và ngồi lâu là chuyện bình thường.
Đây là lúc tốt để đi bộ dọc bờ sông Hương, qua cầu Trường Tiền, hoặc ghé chợ Đông Ba xem người ta buôn bán. Ở chợ, bạn sẽ thấy các sạp mắm ruốc, tôm chua, mè xửng xếp đầy – bản đồ đặc sản Huế thu nhỏ.
11h30 – Cơm hến hoặc bún hến
Món này gây tranh cãi nhất với người lần đầu thử. Cơm nguội, hến xào, tóp mỡ, đậu phộng, rau sống, bánh tráng bóp vụn, và một chén nước hến nóng để chan hoặc húp riêng. Nhìn đơn sơ nhưng vị thì rất nhiều tầng: mặn, cay, bùi, chua, thơm.
Cơm hến vốn là món của người lao động, tận dụng cơm nguội và con hến nhỏ ở cồn Hến. Đó cũng là tinh thần chung của bếp Huế: biến cái ít ỏi thành cái tinh tế.
15h00 – Giờ của bánh Huế
Buổi chiều là lúc các quán bánh mở cửa. Bạn nên gọi một mâm đủ loại để so sánh:
- Bánh bèo: từng chén nhỏ, mặt bánh lõm, rắc tôm chấy và tóp mỡ.
- Bánh nậm: gói lá dong, mỏng và mềm, nhân tôm thịt.
- Bánh bột lọc: vỏ trong, dai, nhân tôm thịt, có loại gói lá loại trần.
- Bánh ram ít: nửa dưới chiên giòn, nửa trên dẻo mềm, ăn cùng lúc rất thú vị.
- Bánh khoái: chiên vàng giòn, ăn với nước lèo đậu phộng có mắm ruốc.
Điểm chung của các món bánh Huế là nhỏ. Nhỏ để ăn được nhiều loại trong một bữa, và nhỏ vì người Huế chuộng sự vừa phải.
Ở Huế, cái gì cũng nhỏ: chén bánh bèo, miếng mè xửng, tách trà. Nhưng nhỏ không có nghĩa là ít, mà là để người ta chú ý hơn tới từng miếng.
18h00 – Bánh ép và món vặt
Chiều muộn, các hàng bánh ép dọc đường bắt đầu đông học sinh. Bột lọc được ép giữa hai mặt gang nóng, chỉ vài chục giây là xong một chiếc. Bản ướt ăn nóng cuốn rau răm, bản khô giòn rụm để mang đi.
Đây cũng là giờ của nem lụi nướng than, bánh ướt thịt nướng và các món cuốn chấm mắm nêm.
20h00 – Chè Huế khép lại một ngày
Huế có hàng chục loại chè. Chè hạt sen thanh mát, chè bột lọc heo quay gây tò mò với vị mặn ngọt lẫn lộn, chè khoai tía, chè đậu ngự, chè bắp cồn Hến. Một quán chè bình thường cũng bày hai chục nồi.
Ngồi bên đường, ăn ly chè nhỏ, nghe gió sông Hương – đó là cách khép lại một ngày ở Huế mà nhiều người nhớ mãi.
Vài lưu ý nhỏ
- Nhiều quán ngon là quán vỉa hè, mở theo giờ cố định và đóng khi hết hàng.
- Khẩu vị Huế đậm và cay hơn mặt bằng chung, hãy gọi phần nhỏ để thử trước.
- Mùa mưa Huế kéo dài, nên mang theo áo mưa mỏng khi đi ăn buổi tối.
Mang Huế về nhà
Không phải lúc nào cũng có dịp bay tới Huế ăn sáng. Nhưng nhiều hương vị trong hành trình trên hoàn toàn có thể theo bạn về nhà: hũ mắm ruốc để nấu bún bò, hũ tôm chua ăn cùng thịt luộc, gói bánh ép khô để nhâm nhi, hộp mè xửng và ấm trà cung đình cho buổi chiều.
Út Huế gói ghém những món ấy cẩn thận và gửi đi khắp nước, để bạn có thể bắt đầu một buổi sáng kiểu Huế ngay trong căn bếp của mình. Mời bạn ghé gian hàng đặc sản để chọn món mình thích.
